Van A tot Ovidius: Een deus ex machina! (oftewel: zo los ik makkelijk het verhaal op)

Categorieën Van A tot Ovidius

In de rubriek Van A tot Ovidius wil ik mijn liefde voor de Klassieke Oudheid en de literatuur die daarbij hoort toegankelijk maken voor het boekenblogleespubliek en ook de Klassieken koppelen aan boeken die veel vaker worden gelezen door de lezers van veel boekenblogs: Young Adult boeken. Ook wil ik het af en toe hebben over wat ‘achterliggende principes’ die je wel eens tegen komt, zoals vandaag. Want vandaag wil ik een blogpost besteden aan het fenomeen deus ex machina. Of misschien ben je wel geïnteresseerd naar de vorige blogpost uit deze rubriek? Die ging over hervertellingen.

Oké, wat is een deus ex machina? Als je de term invult in google krijg je de volgende definitie van google: “an unexpected power or event saving a seemingly hopeless situation, especially as a contrived plot device in a play or novel”. Oftewel: een extreme plottwist die zorgt dat toch alles weer goed komt! En deze Latijnse term is een vertaling van de Griekse term. Deze term is dan ook van oorsprong iets Grieks. In Griekse tragedies komt vaak aan het einde van een tragedie een god(in) op het toneel die dan ingrijpt in het verhaal. Deze god(in) wordt vervolgens door middel van een mechanisme/’machine’ ergens hoog in het toneel gehangen. Zie daar deus (god) ex (uit) machina.

Maar weet je, ik zat eens na te denken over dit fenomeen en realiseerde me dat dit nog steeds voorkomt in literatuur. Misschien niet altijd meer direct een god die ergens in de lucht hangt, maar wel een persoon dat bijvoorbeeld cruciale informatie brengt zodat het verhaal een andere draai krijgt of dat iemand opeens met een leger komt om zo de strijd te beslechten (ik kijk niet naar jou hoor Game of Thrones..).

Is een deus ex machina iets dat een verhaal minder goed maakt? Is het niet een beetje makkelijk gedacht? Je verhaal zit in de knoop en hoppa een deus ex machina die zorgt dat alles weer goed komt! Het is iets wat je in je achterhoofd moet houden als je zelf ook bezig bent met schrijven. Op zich is het idee van een plottwist niet verkeerd, maar ik denk wel dat er dan hints voor gegeven moeten zijn dat die oplossing er bestaat. Je moet het doen met de spelers die op het bord staan.

Een bekend voorbeeld van een tragedie van Euripides waar een deus ex machina is Medea (bovendien de tragedie die ik vertaald heb voor mijn eindexamen van de middelbare school). Op bijvoorbeeld bol.com vind je een engelstalige editie met de Medea en nog meer tragedies van Euripides.

Hoe denk jij over het fenomeen deus ex machina?

1 gedachte op & ldquo;Van A tot Ovidius: Een deus ex machina! (oftewel: zo los ik makkelijk het verhaal op)

  1. Ik heb stiekem liever een open einde of een einde waarin niet alles goed afloopt dan een deus ex machina. Ik houd er niet zo van als op het einde van een verhaal alles opeens helemaal goed afloopt en alle problemen van de baan zijn. Zeker niet bij post-apocalyptische verhalen; de wereld is een grote chaos geworden en dat kan niet 1,2,3 opgelost worden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.